Çelik Üretiminde Önem Veren Ülkeler

XIX. yüzyıldan XX. yüzyıla geçiş sırasında, Alman celikçiliği bütün dünyaya ün salmıştı. Krupp tek başına değildi. Onunla beraber Röchling, Haniel, Mannesman, Stumm, Thy-ssen ve daha birçok büyük fabrikalar türemişti. Bunların her biri çelikçiük alanında ün kazanmış ve büyük kurutuşlar haline gelmişlerdi.

Loren ve Lüksemburg demir cevherleri de eskiden beri çıkarılır dururdu. Fakat eski Fransız-Alman sınırında ve 1000 kilometrelik bir alanda çı-

kan Minelte adlı cevher, pek o kadar ilgi görmüyordu. Nedeni, bu cevherden demir çıkarılamamasıydı. İçinde fazla oranda fosfor vardı. Bu cevherden çıkarılan demir kötü otuyor, çabucak kırılıyordu. Bu yüzden o cevhere kölü gözle bakılıyordu ve Fransızlar “Minette – Cevhercik” demişlerdi, ingiliz demir cevherlerinde de fazlaca fosfor bulunduğu için, geçen yüzyılda, onlar da kendi cevherlerini hemen hiç kullanmıyor, dışarıdan getirtiyorlardı.

Günlerden bir gün, genç bir İngiliz (S.G.Thomas adlı bir hukuk öğrencisi) kimya ve madencilikle yakından ilgilendi ve doçentlerinden birinin de: “Kim fosforu demirden ayıracak bir yol bulursa hem kendi mutluluğunu, hem de madenciliğin mutluluğunu sağlamış olacaktır!” dediğini anımsayarak işe girişmeye karar verdi. Yeğeni Silchhrist’le işbirliği yaptı.

206

Bir buçuk yıl sonra İngiltere’de Middelcra’da ve Almanya’da iki yerde Thomas fırınlan çalışmaya başlamıştı bile.

Bu genç Ingilizin bulduğu şey, Fransa’yı yenerek Alsas Loren’i alan Almanların bu topraklardan yararlanmalarına olanak verdi. Çünkü Lo ren ve Lüksemburg’tan çıkarılan Mi-nette cevheri Alman demir sanayiinin en önemli ham maddesiydi 1913 yılında ülkede çıkarılan 36 milyon ton cevherden 21.1 milyon tonu (yüzde 58.5′u) Loren’den çıkarılmıştı.

Ama aynı gencin aynı buluşu, Fransa’nın da yenilgiden sonra kendini toparlamasını sağladı. Bismarck, Fransa ile Almanya arasında yeni bir sınır çizgisinde; Loren’in kuzey batı köşesinde (Fransa, Belçika ve Lük-semburg sınırlarının çatıştıkları yerde) bulunan Briey bölgesini Fransızlara bırakmıştı. O zamanlar Briey’de-ki maden cevherine hiç kimse önem vermemekteydi.

Thomas, bu “aşağı kıymette1′ cevherleri, en “yüksek kıymette” cevher haline getirdi. 1913 yılında Fransız sanayii, Meurtheet-Moselle eyaletindeki Briey bölgesinden 20 milyon ton cevher çıkardı. Aynı yıl bütün Fransa’da 21.5 milyon ton cevher elde edilmişti. Yine aynı yerde bütün Fransız hamdemirinin dörtte üçü ve Fransız çeliğinin yarısından fazlası eritilmişti.

Alman sanayii, Birinci Dünya Sa-vaşı’ndan önce kendisine gerekli olan cevherin bir kısmını dışarıdan getirtirdi. 1913 yılında İsveç’ten 4.5 milyon ton, Briey’den 3.8 milyon ton ve daha az miktarlarda da İspanya’dan, Avusturya’dan, Rusya ve Ternov’dan , demir cevheri satın almıştı.

Thomas yöntemi Almanya’da, İngiltere’den çok uygulandı. Bağnaz İngilizler. İsveç ve Isranva’dan fosfor-

suz cevher getirtip Bessemer yöıîte-mıyle eritmekte devam ettiler, 1860 yıllarına kadar İngiltere, demir ve çelik üretiminde birinciydi. Ardından Fransa, üçüncü olarak da Almanya geliyordu. Amerika Birleşik Devletleri, ancak dördüncülüğü alabilmişti. Fakat XIX. yüzyıl sonlarına doğru birincilik, her bakımdan Amerika’ya geçiverdi. İngiltere ve Fransa ise, Almanya’dan da geride kaldılar.