Teknoloji.Tc

2 Aralık 1942′de aralarında bir de kadın bulunan 39 kişilik bîr bilim kurulu, Chicago Üıüversitesi’ndeki Stagg Field tenis kortuna İtalya doğumlu fizikçi Enrico Fermi’nin çevresini sarıyordu. Büyük bir uranyum ve grafit püf son derece önemli’bîr deneye tabi tutulmaktaydı. Topluluğa katılmış bilimadamlarının sessiz bakışları arasında ve saat 15.25′de nötron sayıcıları tıkırdamaya başlayınca Fermi de rahatladı. Fermi, çevresindekiere dönerek “zincir reaksiyonu kendi kendini devam ettiriyor,” dedi.

Bu sonuç, doğanın sırtını yere getirmek için üç yıldan beri süren bir çabanın ödülüydü. Otto Hahn ve Fritz Strassmann’m 1939 yılında yaptıkları deneyler, nötron, ile bonbardıman edilen uranyum atomlarının bazılarının daha hafif parçalara ayrıldıklarını göstermişti. Uranyum atomunun bir kısmı enerjiye dönüştüğünden kütle kaybı olmuyordu. Bir atomu parçalamak için bir nötron yeterli geliyor ve o nötron da kaybolmuyor, yalnızca bir çeşit nötron yatırım oluyordu. Kalıntılar arasında ortalama olarak iki ya da üç nötron bulunmaktaydı. Bu yeni nötronlar da ayrıca İki ya da üç yeni atomu parçalıyor, ek enerjiyle birlikte 4 ya da 6 yeni nötron ortaya çıkıyordu. Eğer bunlardan her biri yalnızca birer atom parçalayabilse reaksiyonun yeni aşamasında 8 ile 27 arasında yeni nötron ortaya çıkar ve bu olay böylece sürüp gider. Böylece “zincirleme reaksiyon” artan bir hızla oluşur.Fakat kuramda ileri sürülen ile gerçekte olan, her zaman aynı değildir. Nötronların çoğu diğer bir atomu parçalamayı başaramayacak ve hedefe her ulaşamayışta zincir reaksiyonu zayıflayacaktır. Atom bilginleri kısa sürede uranyumdan geniş çapta enerji elde edebilmek için zincir reaksiyonunun kendi kendine sürdürmesi gereğinin farkına vardılar. Yeter sayıda nötronun yeter sayıda atoma çarparak onları parçalamalarım sağlamak için yol bulunmalıydı. Fermi’nin 1942′deki uranyumgra-tit pili bu sonucu tam olarak başardı. Fermi, deneylerinde yavaş hareket eden nötronların parçalama meydana getirmek bakımından daha etkili olduklarını bulmuştu. Ancak, çekirdeğin parçalanmasından meydana gelen nötronların çoğu fazla hızlıydılar. Eğer zincir reaksiyonu elde edilmek isteniyorsa, bu nötronları etkili oldukları hızlara kadar yavaşlatmanın çaresi olacaktı.

Fermi, karbonun saf bir şekli olan grafit gibi bazı maddelerin çekirdeklerinin nötronları yutma eğiliminde olmayıp sıçrattıklarını saptadı. Tıpkı bir lâstik topun beton duvardan geri gelmesi gibi öte yandan çekirdekleri süngere benzer cisimler de vardır ve bunlar, geçen nötronları hiç zarar görmeden yutabilirler. En geri teptirici ve yutucu çekirdeklerin bir karışımı, Fermi’ye çekirdek parçalanmasını nazik bir şekilde denetleme olanağını verdi.