Teknoloji.Tc

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK), merak duygusunu artırmak amacıyla internetten gelen soruları yanıtlıyor. Hergün ortalama 30 soru alan TÜBİTAK, bugüne kadar 905 soruyu yanıtladı. TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi Yazıişleri Müdürü Raşit Gürdilek, “Merak Ettikleriniz” bölümünün başta öğrencilerden olmak üzere büyük ilgi gördüğünü söyledi.

Gürdilek, ilgiden çok memnun olduklarını, bugüne kadar 905 soruya yanıt verdiklerini ve halen günde ortalama 30 yeni soru aldıklarını belirtti.

Soruların sitedeki boş form aracılığıyla Antropoloji, Astronomi, Bilgisayar ve Elektronik, Bilim ve Teknik Kulubü, Biyoloji, Botanik, Çevre ve İklim, Fizik, Genel, Kimya, Matematik, Psikoloji, Satranç, Tıp ve Zooloji ana başlıkları altında kabul edildiğini belirten Gürdilek, bilimsel yanıtı olan her soruya cevap verdiklerini kaydetti.

Gürdilek, soruların Bilim ve Teknik Dergisi Araştırma Grubu ya da üniversitelerden ilgili öğretim üyelerince en kısa sürede yanıtlandığını ifade etti.Sadece bir kişiyi değil, birçok kişiye yararlı olacak soruların sorulmasını istediklerini vurgulayan Gürdilek, “Merak duygusu çok güzel bir şey. Bizim özendirmek istediğimiz bir duygu” dedi.

Bazı öğrencilerin ödevleri için soru yönelttiğini belirten Gürdilek, öğrencilere kolaycılığa sevketmemek için sorulara makul uzunlukta yanıtlar verdiklerini ifade etti. Gürdilek, “Bazı öğrenciler de okulda soramadıklarını bize yazıyor. Biz hiçbir soruya ön yargılı bakmıyoruz. Çünkü her sorunun içinde bir bilimsellik ve öğrenilmesi gereken bir nokta vardır. Biz bu açıdan yaklaşarak sorulara cevaplar yazıyoruz” diye konuştu.

Gürdilek, aldıkları sorular ve yanıtlarını hem internet sayfasına koyduklarını, hem de yönelten kişiye elektronik posta aracılığıyla ilettiklerini belirtti.

BAZI SORULAR VE YANITLARI
TÜBİTAK’ın 15 ayrı başlık altında aldığı bazı sorular ve yanıtları şöyle:

S: Zararlı manyetik etki açısından mikrodalga fırınların çalıştırıldıkları sırada yanında bulunuyor olmanın ve de içerisinde işlem gören yiyecekler üzerinde olası ve tartışmalı etkileri nelerdir?
C: Mikrodalgaların yaydıkları radyasyonun zararlı etkilerine ilişkin bir şüphe var. Ancak, radyasyon yayımı nedeniyle, mikrodalga fırınların insan sağlığına zarar verdiğine dair gözlenmiş ya da bilinen bir etki yok. Bu tür fırınlardaki mikrodalgaların, gıda içinde kalmaları söz konusu değil. Bu yüzden mikrodalga fırında ısıtılmış gıdanın tüketilmesi nedeniyle ortaya çıkmış bir zararlı etki ya da bir hastalık henüz bilinmiyor.

S: Ağrımız olduğunda bedenimizin bir kimyasal salgıladığını biliyoruz. Bu kimyasal kan tahlili yoluyla niceliksel olarak saptanarak ağrının şiddeti belirlenebilir mi?
C: Ağrımız olduğunda bedenin ürettiği hormonlara endorfin denir. Bu hormonun işlevi, ağrının şiddetini azaltmak ve bize daha az rahatsızlık vermesini sağlamak için sinirleri uyuşturmaktır. Vücuttaki endorfin üretimi ile ağrıyı niteliksel olarak ilişkilendirme fikri son derece ilginç fakat burada işin içine başka bir faktör giriyor.

S: Tabancada susturucu nasıl çalışır? Bu susturucu kulakları sağıredebilecek kadar yüksek bir sesi nasıl oluyor da “ffft” sesine dönüştürebiliyor?
C: Tabanca patlama gürültüsünün gerçekten susturulabiliyor olması son derece şaşırtıcı, ancak susturucular aslında çok basit bir ilke ile çalışıyorlar. Bir balon düşünün. Balonu iğne ile patlatırsanız, çok ses çıkar, ama ağzını açarak içindeki havayı boşaltırsanız, çok az ses çıkardığını göreceksiniz. Susturucunun çalışmasının ardındaki temel fikir de aynen budur.

S: Elmayı yedikten sonra çöpü neden kararıyor? Elmadaki glikoz ve havadaki oksijenle bir alakası var mı?
C: Elmayı ısırdıktan sonra havayla temas eden hücreler okside oldukları için üzerinde kahverengi lekeler oluyor.

S: Mısır patlayınca niçin beyaz rengi alıyor?
C: Mısırın patlaması, içeriğindeki suyun ısı nedeniyle yaptığı basıncın bir sonucu. Öz halindeki mısır taneciği ısıtıldığında, içeriğindeki su da buhar haline dönüşüp basınç yaratıyor ve bu basınç taneciğin kabuğunu zorlamaya başladığında da mısırı patlatıyor. Bu gerçekleştiğinde dışarı çıkan kabarık beyazlık ise tane içeriğindeki nişastadan başka bir şey değil.

S: Maçlarda topun hızını nasıl ölçüyorlar?
C: Maçlarda, özellikle de tenis maçlarında topun hızını ölçmek üzere geliştirilmiş radarlar kullanılır. Bu radarlar üzerlerindeki algılayıcılar yardımıyla, kolaylıkla mesafe ve zaman ölçülerek, bilgisayar yardımıyla topun hızının hesaplanmasını sağlarlar.

S: Gökyüzü neden mavi ve güneş batarken ufuk neden turuncu renge bürünüyor
C: Güneş, ufka yakın olduğunda Güneş ışınları atmosfere yatay olarak girer ve daha fazla yol kateder. Bu sırada, ışığın büyük bölümüsoğurulur. Mavi ışık, öteki renklere oranla daha fazla soğurulduğundan, Güneş kırmızı bir renk alır. Eğer havada pus veya ince bulutlar varsa, Güneş’in eğik gelen ışınları bunlardan yansır. Yine, yerden yansıyan kırmızı ışık da gökyüzünün kırmızı bir renk almasına yol açar.