SANAYİ DEVRİMİ İNSANLIK TARİHİNDE BİR DÖNÜŞÜM
Mekanik İcat, gereksinmelerin ürünüdür. İnsanın en önemli gereksinimi de önce yemek, sonra giyimdir. Bu nedenle de giysi yapımı her çağda insan uğraşılarının belli başlılarından biri olmuştur. Bu alanda ilk kullanılan madde keten’di. Keten kumaş uzun süre ‘rakipsiz’ ve ‘kral kumaş’ sayıldı. Büyükannelerimizin sandıklarında bulunan giysileri anımsamaya çalışmak, bunu kanıtlamaya yeter. Yün de onun kadar eskidir, [...]
Bulunduğumuz Çağdan Eski Çağlara Genel Bir Bakış
Bugün herkesin elinde bir bilgisayarın ya da bir radarın olması, ancak tekniğin en ileri atılımlarının gerçekleştirdiği bir masal, bir film kadar uzak bir dönem anlamına gelir. Çağdaşlarımızın t. ğu için teknik İlerlemeler, saatte 330 kilometre giden bir lokomotifle ya da atom denizaltısıyla değil; kömür sobasının yerini mazot sobasının almasıyla; plastik kapkacak, naylon çorap kullanmasıyla ya [...]
Tarihin İlk Senet Örnekleri
Kıymetli vesaik’in ilk şekli, kumpanyalar (şirketler) kurumlarca çıkarılmış hisse senetlerî’ydi. Hollandalılar bunlara “acile”, Almanlar “ak-tie*\Fransızlar “action” dediler. Bir alacaktan farklı olması için hisse senetlerine mülkiyet hakkı tanındı. Belirli bir faiz alması yerine, değişken, temettü alması ön görüldü. Hisse senetlerine dayalı anonim şirketler gelişme gösterdiler. Çünkü bunlar, ticaret girişimleri, gemi donatımları için konulmuş ana parayı, maden, [...]
AMERİKA’NIN AVRUPA’YA ETKİSİ
Yeni Dünya’dan değerli madenlerinin Avrupa’ya akması her yanda sorunlar ortaya çıkardı. Gerçi ekonomi şimdi kendisine gerekli Ödeme araçlarına sahip bulunuyordu, fakat yanı sıra genel bir fiyat yükselmesine de yol açmıştı. Düzenli bir altın ve gümüş seli, mallara ve hizmetlere daha yüksek değerler biçilmesine neden olmuştu. Bu etkiler, ilkin Endülüs’de farkedilmeye başlanmış, sonra da bütün ispanya’yı [...]
ARTIK EKONOMİ İNSAN YAŞAMINDA EGEMENDİR
Yeni Sikkeler kesilirken-…ve paranın birimleri-Amerika’nm Avrupa’ya etkisi-Takasparası-Kur değeri-Para ve pahalüık-Yine senetler konusu-Borsalarda-Lâle’nin getirdiği sarsıntı-Kâğıttan para-Law düzenlemesi-”Assignatzia” ve “Dollar”, Haçlı Seferleri’nden sonraki dönemde olduğu gibi, şimdi de değerli madenlerin bollaşması, yeni sikkeler kesilmesine olanak sağlamıştı. Birliğini kurmuş ve zenginleşmiş İspanya, kendi para düzenini gerçekleştirdi (1537). Çoğu Sevilla’da, gemilerin boşaltıldığı yerin yakınında hazırlanmış sikkeler bir birim oluşturmuştur. [...]
SANAYİLEŞMENİN ASKERLİK ALANINA KATKILARI
Her (ilke gücünü ve bağımsızlığını belirleme kavgasında olduğuna göre; bundan sorumlu olan Krallar amaçlarına saygı gösterilmesini sağlayacak araca, orduya dayanmak zorundaydılar. Kral, ordunun da komutanı olduğundan ordu, siyasanın temeli ve aracı durumuna gelmişti. En güçlü ordu, zaferle birlikte üstünlük ve onur getiriyordu. O güne dek güçlü ordu demek, “En çok sayıda insan” demekti. Düşmanın saldırısına [...]
İCATLARIN EN İYİSİ SANAYİLEŞME
Tarihini anlattığımız dönemlerine kadar tekniğin oldukça kaba bir görgü ve deneyimlere dayandığı yeterli derecede belirtilmiştir. Bir sütuna verilecek kalınlığı kararlaştırmak, iki ge-. minin çatısını kurmak ve bir değirmeni döndürecek akarsuyun kaç metre yüksekten düşmesi gerektiğini hesaplamak için öğünlerin “mühendis”le-rinin günümüzdekiler gibi ana kurallardan hareket ederek bunları özel durumlara uygulamak olanakları yoktu. Bütün bİIgile/i geçmiş çağların [...]
İLK İNSANLARDA MADEN GEREKSİMİ VE İCATLAR
Rönesans döneminin durmadan artan maden gereksiminin yol açtığı icatların kazandıkları önemin niteliklerini belirtelim: Ortaçağ’ın sonuna” kadar teknik çalışma, kölelerin ve serilerin yazgısı olmuştu. En parlak zekâlar bile buna aşağılayıcı bir eylem gözüyle bakmışlardı. Platon ve Arşi-met’in, ‘yararlı’ makinelere karşı pek küçümser tutum takındıklarını düşünmek de, yeterli fikir verebilir. Onlara göre; insana değer yüksek düzeydeki uğraşılar [...]
MATEMATİK VE GÖKBİLİMİ
Anlatılanara bakılırsa; Polo kardeşler, 1271′de Doğu’dan döndüklerinde Venedik’te bir şölen vermişler, yemeğin sonunda üstlerindeki eski püskü elbiseleri yırtmışlar; yerlere zümrütler ve yakutlar, gökyakutlar dökülmüş… Bu Amerika’dan Avrupa’ya akacak zenginliklerin yanında valnızca bir başlangıçtı. Bîr süre sonra, Yeni Dünya, Avrupalı egemenlerin ordularını beslemek ve kişisel tutkularını bekledikleri altının bitmez tükenmez kaynağı olacaktı. Colomb1-un keşfettiği topraklar, gerçekten [...]
COĞRAFYA KEŞİFLERİNİN BİLİM VE TEKNİĞE ETKİLERİ
Ortaçağ’m özellikleri-Yüzytl savaşları’ntn sonunda-Denizler çok şeyler getirıyor-Dias, Goma Colamb. Magellan;-”Arbele’te”-Matematikte Gökbilimin yazarlan-Çağdaş bilginler-Marçi Polo-Maden gerekliliği ve icatlar dizisi-Ekonomik dönüşüm-Ordunun katkısı. Beş yüzyıl geçtikten sonra Orta-çağ’ın son dönemleri, Avrupa uygarlığını temellerine kadar sarsan, yıkan bir fırtınanın olağanüstü bir hızla gürleyişi gibi yaklaşmaktadır. Gerçekten de, önceki bölümlerde görülen nice teknik gelişme bizi yanıltmamah. Bu, tam Yüzyıl savaşlan’nın [...]












