SpaceShipOne uzaya çıkmayı başaran ilk sivil uzay aracı olarak tarihe geçmişti.

AA

Uzay turizmini teşvik etmek amacıyla düzenlenen 10 milyon dolarlık Ansari X Ödülü’nün sahibini bulmasının ardından aynı amaçla yeni bir yarışma daha başlatıldı. 50 milyon dolarlık America’nın Uzay Ödülü (America’s Space Prize) Dünya’nın yörüngesini 60 gün içinde iki kez (her bir denemede iki kere) turlayacak şirkete verilecek.

Bigelow Aerospace şirketi tarafından konulan bu ödülü almaya hak kazanabilmek için ekiplerin en az beş mürettebatı ya da buna denk bir ağırlık taşıyabilecek uzay aracı inşa etmesi gerekiyor. Yarışmacılar 10 Ocak 2010 tarihine kadar uçuşlarını tamamlamak zorunda.

Bigelow Aerospace’in Dünya yörüngesine yönelik turizm faaliyeti başlatmak amacıyla koyduğu 50 milyon dolarlık Amerika’nın Uzay Ödülü temel amaçlarından birinin de uzaya turist götüren Rusya’nın Soyuz uzay aracının bu alanda elinde bulundurduğu tekeli kırmak olduğu kaydediliyor.

Kurallar arasında yarışmacıların ABD’de yaşıyor ya da iş yapıyor olması, projenin herhangi bir hükümet tarafından sahiplenilmemesi ya da desteklenmemesi de yer alırken, hükümetlere ait test tesislerinden istifade edilmesine müsaade ediliyor.

Bigelow Aerospace şirketi, 50 milyon dolarlık ödülün yanı sıra yarışmaya katılacak uzay araçlarından beğendikleri herhangi biri ile 6 uçuş için 200 milyon dolarlık bir anlaşma da yapacaklarını açıklarken, bu anlaşmaya daha sonra 4-5 yıllık bir süre içinde gerçekleşecek 24 uçuş karşılığında 800 milyon dolarlık yeni bir anlaşma ilave edebileceklerini de duyurdu.

İlk ticari uzay aracı SpaceShipOne, ekim ayı başında beş gün içinde iki defa uzaya çıkıp geri dönmeyi başararak 10 milyon dolarlık X Ödülü’nü kazanmıştı. SpaceShipOne’ın tasarımcıları önceki gün ödüllerini resmen aldı.

Avrupa’nın Mars Express uzay aracı, Kızıl Gezegen’in en büyük uydusu Phobos’un bugüne kadarki en ayrıntılı görüntüsünü çekmeyi başardı. 200 km. uzaktan çekilen ve Phobos’un (Yunanca korku) Mars’a bakan yüzünü gösteren fotoğrafların ekvatordan kuzey kutbuna doğru uzanan olukların kaynağıyla ilgili ipuçları vermesi bekleniyor.

Ağır ağır Mars’a doğru kayan Phobos’un birkaç milyon yıl içinde Mars’a çarpması bekleniyor. 27 X 19 km. boyutlarındaki Phobos, Mars’ın yörüngesindeki en büyük iki uydudan biri. Bu iki uydunun daha küçüğü olan Diemos (dehşet), Phobos’un yarısı kadar ve Mars etrafında daha uzak bir mesafeden dönüyor.

Phobos kendisini aşamalı olarak çarpışma ratosına çeken bir yörüngede sıkışmış durumda. Bilim adamları bu durumu ‘ölüm spirali’ olara adlandırıyor. Günde üç defa Mars’ı turlayan uydu, Kızıl Gezegen’in yüzeyine o kadar yakın ki, Mars’ın bazı bölgelerinden tamamen görülmesi mümkün olmuyor.

Bilim adamları Phobos’un kökeni konusunda bölünmüş durumda. Bazıları Phobos’un başka bir yerden gelerek Mars ‘ın yörüngesine girmiş bir asteroid olduğunu savunurken, bazıları da Phobos ve Deimos’un bir zamanlar Mars’ın yörüngesinde dolaşan dev bir uydunun parçalanmasıyla ortaya çıktığına inanıyor.

Kayalık bir yapıya sahip olan Phobos’un yüzeyi kraterlerle kaplı. Bilim adamları, en gizemli gökcisimlerinden biri olan Phobos’taki olukların sırrını uzun zamandır çözmeye çalışıyor.

Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi’nin devrim niteliğindeki yeni motor teknolojisiyle geliştirdiği insansız uçak dün yapılan denemede sesten yaklaşık on kat daha fazla hıza ulaşarak rekor kırdı. 11,263 km/s hızı gören X43-A böylece mart ayında kırdığı rekoru geliştirmiş oldu.

Uzunluğu sadece 3.6 metre, kanat açıklığı 1.5 metre olan insansız deneysel uçak X-43A’nın üçüncü denemesi Pasifik Okyanusu üzerinde gerçekleştirildi. Edwards Hava Üssü’nden kalkan B-52 ağır bombardıman uçağının kanatları altında12 bin metre irtifaya çıkarılan X43-A daha sonra serbest bırakıldı. Pegasus adlı itici roket ile 33 bin metreye tırmanan X43-A daha sonra roketten ayrılarak on saniye boyunca kendi gücüyle süzüldü. X43-A bu sürede en az Mach 9.6′lık (1 mach= sesten bir kat hızlı) hıza ulaştı. Minik uçağın kıyıdan bin 290 km. açıkta denize çakılmasıyla son bulan denemedeki gerçek hız performansı verilerin aylarszüren incelenmesiyle ortaya çıkacak.

KENDİ REKORUNU GELİŞTİRDİ

Dün yapılan deneme, NASA’nın 230 milyon dolarlık Hyper-X programı kapsamında gerçekleştirilen üçüncü test uçuşuydu. Mart ayında yapılan denemede insansız uçak ses hızını yedi kattan (Mach 7) biraz daha fazla aşarak, saatte 7 bin 700 km/s’e ulaşmıştı. X43-A’nın 2001 yılındaki ilk denemesi ise itici roketin parçalanması nedeniyle başarısızlıkla sonuçlanmıştı.

X43-A’dan önce bu alandaki hız rekoru 3 bin 529 km/s (3.2 Mach) ile SR-71 Blackbird adlı casus uçağına aitti. Rekor 1964 yılından bu yana kırılamıyordu. X-15 olarak adlandırılan bir başka test uçağı 6.7 Mach hıza ulaşmıştı, ancak bu uçakta ‘scramjet’ yerine geleneksel roketli motor kullanılıyordu.

ABD 2 SAATTE İÇİNDE İSTEDİĞİ YERİ VURABİLECEK

X43-A, uçaklara ve uzay mekiklerine çok daha fazla hızlandırabilecek yeni bir teknoliji (scramjet) ile çalışıyor. Scramjet’ler, motorun içinde havayı sıkıştırmaya dayalı klasik uçak motorlarının aksine, sıkıştırılmış ve hızla hareket eden hava akımı içerisinde yanan hidrojen yakıtının sağladığı ileri itme gücü esasına dayanıyor. Ağır oksijen tankları taşımayan scramjet’ler oksijeni havadan alıyor. Bu özelliği nedeniyle scramjeat’li uçaklar hava soluyan (air breathing) olarak da adlandırılıyor.

İlk etapta askeri projelerde değerlendirilecek olan yeni teknoloji sayesinde örneğin ABD’den kalkan bir uçak, dünyanın herhangi bir yerindeki hedefi en geç iki saat içinde vurabilecek. Bu teknoloji, yeni nesil balistik füzeler ve daha hızlı uçabilen uzay mekiklerinde de kullanılabilecek.

Geleneksel roketlerin en büyük handikabı ağır oksijen tankları taşımak zorunda olmaları. Aslında roketler oksjien tanklarıyla da yüksek hızlara ulaşabiliyor, ancak bu tanklar roketlerin yük taşıma kapasitesini düşmesine neden oluyor.

Araştırmacı Chris Martin, çok uzun zaman önce büyük genç galaksilerin varlığına bildiklerini, fakat hepsinin Samanyolu gibi yaşlandıklarını düşündüklerini söylerken, “Bu galaksiler eğer yeni oluşuyorlarsa uzayın derinliklerinin hala galaksi doğumlarına tanık olduğu çıkarımı yapılabilir” dedi.

Teleskop verilerinde, 10 milyar yıldan önce oluşan genç galaksilere benzeyen yaklaşık üç düzine kadar parlak ve küçük galaksiler ortaya çıktı.

Tags: Galaksi, NASA, Teleskop, Uydu, Uzay
]]> http://www.teknoloji.tc/895/nasa-teleskopu-buyuk-bebek-galaksilerini-kanitladi/feed/ 0 http://www.teknoloji.tc/893/uydu-firlatilis-torenine-katilma-sansi-2/ http://www.teknoloji.tc/893/uydu-firlatilis-torenine-katilma-sansi-2/#comments Fri, 29 Aug 2008 09:52:19 +0000 aziz http://www.teknoloji.tc/?p=893 Uydu fırlatılış törenine katılma şansı

İzmir

Avrupa Meteorolojik Uydular Teşkilatı (EUMETSAT), uydu meteorolojisine meraklı gençlere, Avrupa’nın en gelişmiş meteoroloji uydusu olarak 2005 yılının ilk yarısında fırlatılacak Meteosat-9′un uzaya gönderiliş törenine katılma fırsatı sunuyor.

Meteoroloji uydusu üretimi, fırlatılışı ve işletimi konusunda faaliyet gösteren uluslararası bir teşkilat olan EUMETSAT, en gelişmiş meteoroloji uydusu Meteosat-9′u bu yıl haziran ayında Fransız Guyanası’ndaki Kourou Uzay Merkezi’nden fırlatmayı planlıyor.

Kamuoyunun dikkatini bu olaya çekmek ve başarıyı gençlerle paylaşmak isteyen EUMETSAT, Türkiye’nin aralarında yer aldığı 18 üye ülkedeki 15-16 yaş grubundan gençlere yönelik web tabanlı bir bilgi yarışması düzenledi.

“Genç Uydu Meteorolojistleri Yarışması” adıyla düzenlenen etkinliğin Türkiye koordinatörlüğünü yürüten Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü’nden alınan bilgiye göre, gençlerin bir öğretmenleri önderliğinde kuracakları takımlarla katılacakları yarışma, EUMETSAT’ın ”www.eumetsatcomp.org” adresli web sitesi üzerinden gerçekleştirilecek.

Okulların en az 2 en fazla da 4 kişiden oluşan, birden fazla takımla yer alabileceği yarışmada, öğrencilere iki aşamalı soru yöneltiliyor.

Sitede üye ülke teşkilatlarının desteği ile Türkçe dahil 9 dilde yayınlanan soruların, kayıt yaptırılarak 31 Mart 2005′e kadar cevaplanması isteniyor.

Takımlara ilk bölümde uydu meteorolojisiyle ilgili 16, ikinci bölümde de uydu resimlerinin yorumlanmasıyla ilgili 7 sorunun sorulduğu yarışmada, bir de “View Tie-Breaker (Mola)” adlı bölüm yer alıyor.

Takımlar arasında eşitlik olması durumunda değerlendirmeye alınacak bu bölümde, öğrencilerden 80 kelimeden az 150 kelimeden fazla olmamak şartıyla “Meteorolojik uyduların insan hayatını nasıl kurtarabileceğini” örneklerle açıklamaları isteniyor.

Yarışmada, ödül olarak birinci olan takım EUMETSAT’ın Almanya Darmstad’taki merkezinde düzenlenecek Meteosat-9′un fırlatılış törenine davet edilecek. Uydu Fransız Guyanası’ndaki merkezden fırlatılacak.

TAHMİNLER DAHA DOĞRU YAPILACAK

Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü Analiz Şube Müdürlüğü’nde görevli Hamza Aydın Cessur, AA muhabirine yaptığı açıklamada, EUMETSAT’ın daha önce Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ile birlikte 8 meteoroloji uydusu üreterek, fırlattığını kaydetti.

Bunlardan ilk 7′sinin “birinci nesil” olarak adlandırılan uydular olduğunu, daha sonra bu teknolojide yapılan önemli yeniliklerle Meteosat İkinci Nesil (MSG) uydu üretimine geçildiğini kaydeden Cessur, Meteosat-9′un da bu kategoride yer aldığını bildirdi.

Cessur, Meteosat-9′un hizmete girmesinin meteorolojik tahminler ve bilimsel çalışmalar açısından büyük yarar sağlayacağını ifade ederek, şunları kaydetti:

“Sabit yörüngeden data ve görüntü sağlayacak olan Meteosat-9, Ağustos 2002′de fırlatılan ve Ocak 2004′ten itibaren operasyonda olan Meteosat-8′le birlikte yörünge konfigürasyonunda ikili oluşturacak. Bu sayede meteoroloji teşkilatları, şiddetli hava olaylarının tahminlerini daha doğru olarak yapabilecekler. Ayrıca araştırmacılar da hava ve iklim için önemli olan fiziksel olayları daha derinlemesine inceleyebilecekler.”